Khi còn là một "tay mơ" bước chân đi làm, mình được sếp cũ chọn vì 2 chữ Phù hợp dù có nhiều ứng viên xịn hơn. Sự phù hợp ấy sếp cũ đánh giá cao ở sự khiêm tốn và cái tâm đặt vào điều mình muốn làm (thông qua bài test).

Học bổng Chính phủ New Zealand (Manaaki) cũng vậy. Họ tìm kiếm một mảnh ghép phù hợp để đến New Zealand nghiên cứu/ nâng cao bản thân và quay về cống hiến cho Việt Nam.

Để làm sao định vị được sự phù hợp của bản thân, mình sẽ giới thiệu chiến lược bản thân mình đã tiếp cận trước đây. Chiến lược này giúp mình đậu học bổng và còn giúp mình kiếm được công việc tốt hơn cùng thời điểm.

1. Nhìn lại để hiểu mình

Khi điền hồ sơ về kinh nghiệm làm việc, ai cũng sẽ hướng tới việc liệt kê những gì mình có. Nhưng mình gợi ý chúng ta nên nghĩ khác bằng việc "trao đi" hay "tạo ra" như thế nào. Ở đây, hãy dành chút khoảng lặng để tự vấn:

Mình đã tạo ra tác động gì cho doanh nghiệp và xã hội chưa?

Nếu bạn thấy khó khăn, hãy thử bóc tách bức tranh đó theo công thức này (kèm ví dụ từ chính mình):

• Công việc của bạn là gì? (VD: Senior Product Manager)
• Ngành nghề bạn đóng góp cho xã hội ra sao? (VD: Fintech – giúp người dân tiếp cận tài chính dễ dàng hơn)
• Đóng góp cá nhân mình trong bức tranh đó? (VD: Tham gia xây dựng giải pháp giúp khách hàng thực hiện hồ sơ tín dụng trong vài phút và quy trình thẩm định khách hàng)

Khi đã hiểu nội lực bản thân, hãy nhìn vấn đề ở bức tranh lớn hơn vào vị trí của người giải quyết vấn đề:

• Trong quá trình làm việc, bạn thấy giới hạn nào về kiến thức và tầm nhìn đang cản trở bạn đi xa hơn?
• Ngành nghề của bạn tại Việt Nam đang gặp những khó khăn nào mà bản thân nhận ra trong quá trình làm việc? Hay được nhắc đến trong các báo cáo Chính phủ/ báo đài/ mạng xã hội/..?

Sự kết nối giữa trải nghiệm hiện có, những điều còn thiếu và bài toán thực tế của đất nước chính là nền tảng cho những bước tiếp theo.

2. Nhìn xa để "hiểu mình và hiểu người"

Hiểu mình là bước đệm, nhưng "Hiểu người" mới là bước ngoặt. "Người" ở đây không chỉ là New Zealand, mà là sự thấu hiểu tại sao vùng đất xa xôi ấy lại là mảnh ghép còn thiếu để bạn giải quyết bài toán của mình.

2.1. Hiểu vị trí tương lai muốn hướng tới

Tạm quên học bổng một chút, hãy nghĩ đến vị trí trong 5 - 10 năm tới bản thân mình:

• Vị trí ấy có đặc điểm gì? (Kiến thức chuyên môn, kỹ năng & tư duy thế nào?)
• Bạn sẽ "tháo gỡ" điều gì cho Việt Nam? (Vị trí ấy có thực sự giải quyết được những khó khăn mà bạn đã xác định ở bước "Nhìn lại" không?)

Đây chính là lúc chúng ta thực hiện việc "nhổ neo" qua sự hiểu mình để tránh lao vào những điều lan man. Khi trả lời được câu hỏi đầu tiên, bạn sẽ thấy rõ giới hạn hiện tại của mình - khoảng cách rõ ràng giữa hiện tại & tương lai.

2.2. Vì sao lại là New Zealand?

Bạn hoàn toàn có thể học tại Việt Nam, vậy tại sao phải là New Zealand? Hãy tìm kiếm sự giao thoa thực sự:

• Môi trường mới, tư duy mới: Việc học tập tại một quốc gia phát triển như New Zealand giúp bạn nâng cấp chính mình như thế nào mà môi trường trong nước chưa làm được?
• Tìm lời giải từ người đi trước: Những vấn đề nhức nhối ở Việt Nam đã từng xuất hiện ở New Zealand chưa? Họ đã đối mặt thế nào trong việc giải quyết chúng?

Khi bạn tìm được sự giao thoa này, mối liên kết giữa bản thân, việc học và tương lai sẽ không còn rời rạc. Và chính từ sâu trong bản thân bạn lại đang gửi đi một thông điệp đến với Ban học bổng rằng tôi đã hiểu vấn đề trong nước và tôi tìm thấy những lời giải, những cơ hội phát triển khi đặt chân đến New Zealand.

3. Lập kế hoạch chi tiết

Ở 2 phần đầu mình tập trung về tư duy lẫn khát vọng thì phần cuối cùng chính là những hoạt động cụ thể. Ban học bổng cần biết lộ trình thực tế, nơi trải nghiệm "tiền tỷ" ở New Zealand được chuyển hóa thành những giá trị thực tế ở Việt Nam.

3.1. Xác định bến đỗ

Câu hỏi đầu tiên bạn cần trả lời là: Bạn sẽ quay về vị trí cũ hay bắt đầu một hành trình mới?

• Nếu quay về công ty cũ: Sự khác biệt của bạn trước và sau khi đi du học là gì?
• Nếu theo đuổi một hướng mới: Bạn dự định bước chân vào tổ chức nào? Tại sao môi trường đó mới là nơi bạn phát huy tốt nhất những gì đã học?

Sự nhất quán ở đây cực kỳ quan trọng. Nó phải nối liền với chân dung bạn đã nêu ra ở Bước 2.

3.2. Hành động cụ thể

Để kế hoạch không bị sáo rỗng, hãy áp dụng công thức sau:

Cause (Nguyên nhân) -> Action (Hành động) -> Result (Kết quả).

Ví dụ:

• Cause (nút thắt đã xác định ở Việt Nam)
• Action (kỹ năng/ kiến thức đã học)
• Từ đó tạo ra Result (những thay đổi trực tiếp ở tổ chức mình làm việc và xa xôi hơn là sự phát triển của ngành nghề/ quốc gia)

3.3. Định nghĩa của hiệu quả

Hành động nào cũng cần tạo ra tác động phát triển tích cực cho Việt Nam, điều đó cần cụ thể hóa qua các thước đo:

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Ai sẽ hưởng lợi từ những giải pháp/ đóng góp của mình?
  • Tại sao họ lại cần mình?
• Quy mô tác động:
  • Lợi thích khi mình giúp họ?
  • Bạn sẽ cải thiện, nâng cao được những gì? (Từ góc độ cá nhân, tổ chức lẫn cộng đồng)

Điểm mấu chốt ở đây là cách đo đạt không chỉ định tính mà còn định lượng. Và hơn hết là chứng minh tầm quan trọng của chuyến đi New Zealand.

4. Tổng kết: Kết nối và hệ thống

Đậu học bổng Manaaki đã thay đổi tư duy lẫn nhiều thứ trong cuộc đời mình. Đó là việc vận dụng tư duy logic để xâu chuỗi Quá khứ - Hiện tại - Tương lai thành 1 đường thẳng xuyên suốt.

Cùng với đó, mình chỉ muốn nhấn mạnh rằng không có một mong muốn nào là nhỏ bé cả. Hãy tìm đến nó bằng sự chân thành và thực tế, vì bạn đang nỗ lực không chỉ cho bản thân, mà còn cho tương lai của nhiều người Việt Nam khác.

Mình đã tìm thấy những giá trị đó xuyên suốt quá trình nộp và sau khi đậu học bổng. Dù kết quả thế nào, hành trình nỗ lực thấu hiểu bản thân này đã là một phần thưởng xứng đáng nhất.

Hẹn mọi người tiếp tục ở phần sau - nếu sang tuần mình lại rảnh 🕶️